حلقه صالحین همکاران مدرسه ای

موضوع : امر به معروف و نهی از منکر

شنبه 1مهر 95

امام  على علیه السلام :

و َما أعمالُ البِرِّ کُلُّها وَ الجِهادُ فى سَبیلِ اللّه‏ِ عِندَ الامرِ بِالمَعرُوفِ و َالنَّهىِ عَنِ المُنکَرِ إِلاّ کَنَفثَةٍ فى بَحرٍ لُجِّىٍّ؛

همه کارهاى خوب و جهاد در راه خدا در برابر امر به معروف و نهى از منکر چون قطره‏ اى است در دریاى عمیق.

نهج البلاغه(صبحی صالح)  ص 542 ، ح 374

رسول الله صلى ‏الله ‏علیه ‏و ‏آله و سلم:

 إِذَا لَمْ یَأْمُرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ لَمْ یَنْهَوْا عَنِ الْمُنْکَرِ وَ لَمْ یَتَّبِعُوا الْأَخْیَارَ مِنْ أَهْلِ بَیْتِی سَلَّطَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ شِرَارَهُمْ فَیَدْعُوا خِیَارُهُمْ فَلَا یُسْتَجَابُ لَهُمْ.

هرگاه (مردم) امر به معروف و نهى از منکر نکنند، و از نیکان خاندان من پیروى ننمایند، خداوند بدانشان را بر آنان مسلّط گرداند و نیکانشان دعا کنند امّا دعایشان مستجاب نشود .

کافی(ط - الاسلامیه) ج 2 ، ص 374 {شبیه این حدیث در امالى(صدوق) ص 308}

امام على علیه السلام :

مَن أمَرَ بِالمَعروفِ شَدَّ ظَهرُ المُؤمِنِ وَ مَن نَهى عَنِ المُنکَرِ أَرغَمَ أَنفَ المُنافِقِ وَ أَمِنَ کَیدَهُ؛

هر کس امر به معروف کند به مؤمن نیرو مى‏ بخشد و هر کس نهى از منکر نماید بینى منافق را به خاک مالیده و از مکر او در امان مى‏ ماند.

کافى(ط-الاسلامیه) ج2، ص51، ح1

او [امام خمینی] آمر به معروف و ناهی از منکر و مجاهد فی سبیل الله بود.[1]
امر به ‏معروف و نهی‏ از منکر، یادآوری یک واجب فراموش شده:
ما باید خود را به سرچشمه‏ی اسلام برسانیم تا زندگی به تمامی، شیرین شود؛ قرآن کریم می‏فرماید: «الّذین ان مکّناهم فی الارض اقاموا الصّلوه و اتوا الزّکوه و امروا بالمعروف و نهوا عن‏المنکر»[2]. من می‏خواهم این واجب فراموش شده‏ی اسلام را به‏یاد شما و ملت ایران بیاورم: امربه‏معروف و نهی‏ازمنکر، همه‏ی آحاد مردم باید وظیفه‏ی امر کردن به کار خوب و نهی کردن از کار بد را برای خود قایل باشند؛ این، تضمین‏کننده‏ی حیات طیبه در نظام اسلامی خواهد بود؛ عمل کنیم تا آثارش را ببینیم؛ امربه‏معروف، یک مرحله‏ی گفتن و یک مرحله‏ی عمل دارد؛ مرحله‏ی عمل، یعنی اقدام با دست و با زور، این مرحله، امروز به عهده‏ی حکومت است و باید با اجازه‏ی حکومت انجام بگیرد ولاغیر. اما گفتن با زبان، بر همه واجب است و همه باید آن را بدون ملاحظه انجام بدهند.
روزی بود که اگر کسی، کار خلافی مرتکب می‏شد و دیگری به او اعتراض می‏کرد، نظام حاکم آن اعتراض را می‏کوبید. ما دیده بودیم که اگر گناهی انجام می‏گرفت، گناهکار تشویق می‏گردید؛ اما معترض به گناه کوبیده می‏شد! امروز، به‏عکس است. امروز، نه این‏که گناه در جامعه نیست؛ هست. زمان حکومت امیرالمؤمنین(علیه‏الصّلاهوالسّلام) هم در جامعه گناه بود؛ اما مهم این است که نظام و تشکیلات حاکم بر جامعه – آن کسانی که اداره و مدیریت کشور را بر عهده دارند- میل به طرف صلاح دارند و با گناه و تخلف مخالفند.
گفتن گناه به گناهکار با زبان خوش و با لحن مناسب و در جایی هم با زبان تند -در مواردی که مفسده‏یی به وجود نیاید – گناه را در جامعه کم خواهد کرد و به ضعف و انزوا خواهد انداخت. چرا ما از این موضوع غافلیم؟ همه‏ی آحاد مردم، در محیط کسب و خانه و جمع دوستان و در محیط درس و دانشگاه و کلاً در هر جایی که هستند، اگر خلافی را دیدند، به خلافکار بگویند: این، از نظر اسلام خلاف است؛ چرا انجام می‏دهی؟ گفتن همین یک کلمه مؤثر است. اگر زبانهای گوناگون و نفسهای مختلف گناه را تذکر بدهند، گناهکار به طور غالب از گناه و تخلف دست خواهد کشید؛ چه این تخلف، تخلف شرعی و چه تخلف از قوانین باشد.[3]
اعمال و گفتار تفرقه‏انگیز و دلسردکننده از هر کسی صادر شود، خیانت به امام و اسلام است. از حضرات نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی، ائمه‏ی محترم جمعه، گویندگان مذهبی و رسانه‏های عمومی تقاضا می‏کنم همگان را به این وظیفه‏ی انقلابی توجه دهند؛ و البته ضمانت اصلی برای این کار، آحاد مردم حزب‏اللَّه‏اند که با مشاهده‏ی تخلف از این وظیفه‏ی الهی، موظف به نهی ازمنکر و اعراض از متخلفین می‏باشند.[4]
همه‏ی مسؤولین و دست‏اندرکاران و مردم، موظف به رعایت حریم مقررات اسلامی می‏باشند. مردم مسلمان و متشرع، تاکنون نیز در همه جا به همین نحو عمل کرده و پاس وقف را داشته‏اند و اگر کسی یا کسانی تخطی نمایند، باید نهی‏ازمنکر و ردع از خلاف شوند.[5]
امربه‏معروف و نهی‏ازمنکر که یکی از ارکان اساسی اسلام و ضامن برپاداشتن همه‏ی فرایض اسلامی است، باید در جامعه‏ی ما احیا شود و هر فردی از آحاد مردم، خود را در گسترش نیکی و صلاح و برچیده شدن زشتی و گمراهی و فساد، مسؤول احساس کند.

1- 23/4/68، پیام به ملت شریف ایران، در پایان چهلمین روز ارتحال حضرت امام خمینی (ره).
2- سوره حج، آیه 41.
3- 19/10/68، سخنرانی در دیدار با جمع کثیری از اقشار مختلف مردم قم، به مناسبت فرا رسیدن 19 دی ماه (سالروز قیام مردم قم).
4- 23/4/68، پیام به ملت شریف ایران، در پایان چهلمین روز ارتحال حضرت امام خمینی (ره).
5- 23/12/68، پاسخ به نامه‏ی حجهالاسلام والمسلمین عباس واعظ طبسی، در مورد موقوفات و متعلقات آستان قدس رضوی